Φωκίδα

ΦΩΚΙΔΑ - ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΦΗΜΗΣ

Ο νομός Φωκίδας βρίσκεται στην κεντρική Στερεά Ελλάδα με πρωτεύουσά του την ιστορική πόλη της Άμφισσας που βρέχεται από τα νερά του Κορινθιακού Κόλπου. Το τοπίο χαρακτηρίζεται από έντονες εναλλαγές, που δημιουργούν τα βουνά Γκιώνα, Παρνασσός, Βαρδούσια και Οίτη. Ήταν διάσημη για το σημαντικότερο μαντείο της αρχαιότητας, το Μαντείο των Δελφών χαρακτηρισμένο από την UNESCO ως «Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς» που βρισκόταν στους Δελφούς. Επίσης είχε τη μέγιστη συνεισφορά στην Επανάσταση του 1821 με τους αγωνιστές Αθανάσιο Διάκο, Οδυσσέα Ανδρούτσο, Πανουργιά, Γιάννη Δυοβουνιώτη, Μακρυγιάννη και άλλους. Η κοντινή απόσταση της Φωκίδας από την Αθήνα, τα σπουδαία ιστορικά μνημεία, οι υπέροχες παραλίες του Κορινθιακού κόλπου, οι αξιόλογες τουριστικές υποδομές και οι γραφικοί οικισμοί την καθιστούν σημαντικό τουριστικό θέρετρο.

Η πρωτεύουσα του νομού, η Άμφισσα, είναι χτισμένη στους πρόποδες του όρους Έλατος που αποτελεί εμπορικό και οικονομικό κέντρο με παραδοσιακό χρώμα. Σήμα κατατεθέν είναι ο περίφημος Ελαιώνας, ένας από τους μεγαλύτερους του κόσμου προστατευμένος από το δίκτυο Natura 2000. Το Κάστρο της Άμφισσας χτισμένο σε βράχο, αποτέλεσε καταφύγιο για τους κατοίκους για να προστατευθούν από τους πολιορκητές. Το Κάστρο της Άμφισσας είναι γνωστό και ως «Κάστρο της Ωριάς», της Ωραίας δηλαδή. Το Φαράγγι της Ρεκκάς είναι το μεγαλύτερο φαράγγι της Γκιώνας ένα τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς ιδανικό για πεζοπορία, από τα σπουδαιότερα της χώρας. Στο κέντρο της πόλης δεσπόζει ο Μητροπολιτικός Ναός της Ευαγγελίστριας με το παλαιοχριστιανικό Βαπτιστήριο του 3ου - 4ου αιώνα, τα ψηφιδωτά, και τις τοιχογραφίες του Σπύρου Παπαλουκά. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άμφισσας έχει εκθέματα από την εποχή του χαλκού μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια, και αξιόλογη νομισματική συλλογή.

Οι Δελφοί είναι η αρχαία πόλη, ο ομφαλός της γης στην οποία λειτούργησε το σημαντικότερο μαντείο του αρχαιοελληνικού κόσμου, το φημισμένο “Μαντείο των Δελφών” στην κοιλάδα του ποταμού Πλειστού. Είναι χαρακτηρισμένοι ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO πόλος έλξης όλη τη διάρκεια του χρόνου. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών, υπάρχουν εκθέματά από το φημισμένο μαντείο. Το Αρχαίο Θέατρο κοντά στο ιερού του Απόλλωνα αποτελεί μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Στην αρχαιότητα, η φήμη του θεάτρου ήταν ανάλογη με του αρχαίου σταδίου της Ολυμπίας, που φιλοξενούσε τους Πυθικούς αγώνες. Η Κασταλία, στη χαράδρα των Φαιδριάδων, υπήρξε η ιερή πηγή των Δελφών στα νερά της οποίας πλενόταν η ιέρεια Πυθία για να δώσει τον χρησμό και οι πιστοί για να εξαγνιστούν. Ο ναός της Αθηνάς Προναίας με τη γνωστή Θόλο, στο ιερό της Αθηνάς Προναίας είναι το πιο φωτογραφημένο μνημείο, σύμβολο των Δελφών με παγκόσμια εμβέλεια.

Η Γραβιά με το περίφημο Χάνι της, στο οποίο δόθηκε η ιστορική μάχη το 1821 με επικεφαλή τον Οδυσσέα Ανδρούτσο είναι ιδανική για χειμερινές αποδράσεις καθώς είναι κοντά στο χιονοδρομικό κέντρο του Παρνασσού. Στη μέση του χωριού υπάρχει η προτομή του Οδυσσέα Ανδρούτσου και το ιστορικό χάνι όπου μέσα από οθόνες γίνεται αναπαράσταση των όσων διαδραματίστηκαν εκεί την περίοδο. Η Νεραϊδοσπηλιά είναι ένα πανέμορφο και άγνωστο σπήλαιο που σύμφωνα με την παράδοση, κατοικούνταν οι νεράιδες του Παρνασσού, μία σπηλιά γεμάτη λίμνες, σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Νότια βρίσκεται το Μεταλλευτικό Πάρκο με το ιστορικό Vagonetto που μαρτυρά την ιστορία της εξόρυξης του βωξίτη. Ο Παρνασσός είναι από τα ομορφότερα βουνά της χώρας με ψηλότερο σημείο την κορυφή Λιάκουρα στα 2.457μ. που εκτείνεται στους νομούς Βοιωτίας, Φθιώτιδας και Φωκίδας.

Το Χιονοδρομικό κέντρο του Παρνασσού είναι στη λίστα με τα κορυφαία χιονοδρομικά κέντρα στα Βαλκάνια που προσελκύει χιλιάδες επισκέπτες λόγω των οργανωμένων εγκαταστάσεων του. Διαθέτει 19 πίστες, 7 χιονοδρομικές διαδρομές, 10 μονοπάτια και τρεις μίνι πίστες αρχαρίων συνολικού μήκους περίπου 36 χλμ. Για τους λάτρεις της περιπέτειας, υπάρχουν 12 εκτός πίστας διαδρομές ενώ διακρίνεται για τα υψηλά επίπεδα ασφαλείας. Σε πολλά σημεία υπάρχει οπτική επαφή με τον Κορινθιακό, αλλά και τον Ευβοϊκό κόλπο και με τους νέους αναβατήρες. Η παραλιακή κωμόπολη της Ιτέας με μια υπερσύγχρονη μαρίνα εξελίχθηκε γρήγορα σε εμπορικό κέντρο που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ήδη από την περίοδο της Επανάστασης του 1821. Στα αξιοθέατα της πόλης ανήκει η εκκλησία της «Μεταμόρφωσης του Σωτήρος», του 1890. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι βραχονησίδες στον κόλπο της Ιτέας (Κρισσαίος) που είχαν χρησιμοποιηθεί ως καταφύγια κατά τους πρωτοβυζαντινούς αιώνες.

Το Γαλαξίδι είναι παλιό εμπορικό λιμάνι, χτισμένο σε μικρό φιόρδ, στην θέση της αρχαίας Οιάνθης ένας χαρακτηρισμένος παραδοσιακός και διατηρητέος οικισμός. Το ρουμελιώτικο λιμάνι γραφικό με αρχοντικά, καπετανόσπιτα και όμορφες παραλίες. Στο Γαλαξίδι αξίζει να επισκεφθεί κανείς το ψαροχώρι Άγιοι Πάντες που είναι χτισμένο σε έναν όμορφο κολπίσκο. Η Σπηλιά ένα φυσικό, θολωτό σπήλαιο μέσα στο βράχο βρίσκεται στην πλατεία Μάμα την κεντρική πλατεία της παραλίας του Γαλαξιδίου. Το Μουσείο στεγάζει εκθέματα κυρίως ναυτικά αλλά και μια συλλογή όπλων από την Επανάσταση του 1821 ενώ το Λαογραφικό Μουσείο στεγάζεται στο κτήριο του κ. Αγγελή. Το Ναυτικό και Ιστορικό Μουσείο, το οποίο στεγάζεται σε ένα κτίριο του 1868-1870 περιλαμβάνει συλλογή γαλαξιδιώτικων ιστιοφόρων που άφησαν εποχή.

Η ορεινή Φωκίδα αποτελεί ιδανικό ορμητήριο για τους φυσιολάτρες με χωριά, ανέγγιχτα που προσφέρουν μοναδικές εμπειρίες γεμάτα παραδόσεις. Οι Πενταγιοί, ή Πενταγιού είναι από τα παλαιότερα χωριά 80χλμ από την Άμφισσα. Στο κέντρο του χωριού είναι η πέτρινη πλατεία με τις εντυπωσιακές βουνοκορφές, τον πλάτανο, το παραδοσιακό καφενείο και το παλαιό δημοτικό σχολείο. Η Μαρία Πενταγιώτισσα η γυναίκα-θρύλος της περιοχής ήταν μία εκπάγλου καλλονής κοπέλα που γεννήθηκε στο χωριό της Φωκίδας, την εποχή της βασιλείας του Όθωνα, Το όνομα το πήρε από τον τόπο καταγωγής της, την Πενταγιού. Η Λιλαία είναι ένα όμορφο παραδοσιακό χωριό με άφθονα νερά, πλούσια βλάστηση αλλά και παραδοσιακό ύφος. Ανατολικά και Δυτικά του χωριού βρίσκονται τα δύο Κεφαλόβρυσα, τα νερά των οποίων τροφοδοτούν τον Βοιωτικό Κηφισό. Η Λίλαια έχει θέατρο, αγορά, λουτρά και τα ιερά του Απόλλωνα και της  Άρτεμης με όρθια αγάλματα από πεντελικό μάρμαρο. Δίπλα στο χωριό κατεβαίνει ορμητικά ο Αγοριανίτης που με τα νερά του κινούνταν οι μύλοι του χωριού.

Η τοπική γαστρονομία βασίζεται στην τοπική παραγωγή και φημίζεται για τη φέτα, το μέλι, το γιαούρτι, τις ελιές, τα ψάρια, τα ψητά της το ραβανί και το γιαούρτι με μέλι. Η ελιά έχει προσδιορίσει το χαρακτήρα της Άμφισσας και αποτελεί την κύρια απασχόληση και πηγή εισοδήματος. Υπάρχουν πολλά τυροκομεία στην Βουνιχώρα, στα Πεντεόρια, στην Άμφισσα, καθώς και στα ορεινά του νομού Φωκίδας τα οποία εκτός από φέτα παρασκευάζουν και άλλα γαλακτοκομικά όπως γάλα, τυρί, ψωμοτύρι το οποίο είναι στραγγιστό γιαούρτι με ανθόγαλα και φέτα και γιαούρτι. Το γλυκό του Γαλαξιδίου είναι η ρεβανή με την ιδιότυπη συνταγή της, που περιέχει ρύζι που ψηνόταν σε ξυλόφουρνους. Επειδή διατηρείται μεγάλο διάστημα εκτός ψυγείου, ήταν το γλυκό που έπαιρναν μαζί τους οι ναυτικοί στα καράβια. Στα Γαλαξίδι φτιάχνουν και γλυκό αμύγδαλο αλλά και ραβανάκι ένα διαφορετικό γλυκό το οποίο μοιάζει με το γνωστό ραβανί. Η πόλη της Δεσφίνας έχει μεγάλη παράδοση στην παρασκευή παξιμαδιών τύπου «χωριάτικων», τα οποία είναι ιδιαίτερα ξακουστά στην ευρύτερη περιοχή και φημίζονται για την αγνότητα των υλικών και την ξεχωριστή γεύση τους.

ΚΟΡΥΦΑΙΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Created by